Human Rights House Yerevan https://hrhyerevan.org Wed, 01 Apr 2026 11:06:48 +0000 hy-AM hourly 1 https://hrhyerevan.org/wp-content/uploads/2019/11/cropped-47064318_1896850170350130_2889032824218714112_n-32x32.png Human Rights House Yerevan https://hrhyerevan.org 32 32 Իրավապաշտպանների վիճակը Հայաստանում․ տարեկան զեկույց, 2025 թ․ https://hrhyerevan.org/2026/04/01/hrd2025report/ Wed, 01 Apr 2026 11:05:43 +0000 https://hrhyerevan.org/?p=1960
Բեռնել զեկույցը

Զեկույցը ներկայացնում է Հայաստանում մարդու իրավունքների պաշտպանների նկատմամբ արձանագրված խախտումների և սահմանափակումների դեպքերը՝ 2025 թվականի հունվարի 1-ից դեկտեմբերի 31-ն ընկած ժամանակահատվածում։ Այն հիմնված է Մարդու իրավունքների տուն Երևանի կողմից իրականացված համակարգված մշտադիտարկման արդյունքների, ինչպես նաև ոլորտային հասարակական կազմակերպություններից, միջազգային մարդու իրավունքների մեխանիզմներից և կազմակերպություններից ստացված ստուգված տվյալների, բաց աղբյուրների տեղեկատվության և մեդիա հրապարակումների վրա։

Մշտադիտարկումը կենտրոնանում է մարդու իրավունքների պաշտպանների անվտանգության, պաշտպանվածության և գործունեության միջավայրի վրա ազդող օրինաչափությունների, միտումների և հիմնական զարգացումների բացահայտման վրա։ Ուղղակի խախտումներից զատ, զեկույցը անդրադառնում է նաև ավելի լայն կառուցվածքային մարտահրավերներին, ներառյալ՝ քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների նկատմամբ ֆինանսական ճնշումները, իրավապաշտպանների դեմ ուղղված ատելության խոսքի և ապատեղեկատվության աճող դրսևորումները, ինչպես նաև լրագրողների և մարդու իրավունքների պաշտպանների դեմ հանրային մասնակցության դեմ ռազմավարական դատական հայցերի (SLAPP) աճող կիրառումը։

Փաստագրելով առանձին դեպքեր և դրանք դիտարկելով ավելի լայն քաղաքական, իրավական և սոցիալական զարգացումների համատեքստում՝ զեկույցը նպատակ ունի ներկայացնել 2025 թվականին Հայաստանում մարդու իրավունքների պաշտպանների իրավիճակի համապարփակ պատկերը, բարձրացնել առկա ռիսկերի վերաբերյալ իրազեկվածությունը և նպաստել փաստահեն շահապաշտպան գործունեությանը՝ ինչպես ազգային, այնպես էլ միջազգային մակարդակներում։

]]> Հանրային մասնակցության դեմ ռազմավարական հայցերը Հայաստանում https://hrhyerevan.org/2025/01/22/slapp2025/ Wed, 22 Jan 2025 12:48:25 +0000 https://hrhyerevan.org/?p=1667
Զեկույցը կարդալ այստեղ

Հայաստանում հանրային մասնակցության դեմ ռազմավարական հայցերը (այսուհետ նաև՝ SLAPP-եր) տարեցտարի ավելանում են։ 2023-2024 թթ. փաստաթղթավորվել է առնվազն 33 հայց՝ բնապահպան ակտիվիստների, իրավապաշտպանների և լրագրողների դեմ։ Այս հայցերը ներկայացվում են պաշտոնատար անձանց կամ խոշոր ընկերությունների կողմից՝ թիրախավորելով հանրային մասնակցության գործողությունները։ Դրանք նպատակ ունեն լռեցնելու հանրային կարևորություն ունեցող հարցեր ու խնդիրներ բարձրաձայնող անձանց։ Սովորաբար նման հայցերը ներկայացվում են պատվին, արժանապատվությանը կամ գործարար համբավին պատճառված վնասի համար՝ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 1087.1-րդ հոդվածի հիման վրա։ Հայցվորները հատկապես մեծ ու անհամաչափ պահանջներ են ներկայացում, կիրառում են դատավարական հնարքներ՝ դատական ընթացակարգերը երկարաձգելու ու ավելի ծախսատար դարձնելու նպատակով։ Դատական գործընթացներն օգտագործվում են քննադատության դեմ, ավելի լայն արշավի մաս են կազմում և նպատակ ունեն ահաբեկել, հետապնդել կամ վախեցնել պատասխանողներին։

2024 թ․-ին հանրային մասնակցության դեմ հայցերի խնդրի միջազգային կարգավորումներում տեղի են ունեցել մի շարք կարևոր զարգացումներ։ Մասնավորապես, 2024 թվականի ապրիլին ԵՄ-ն ընդունեց հակա-SLAPP-երի վերաբերյալ դիրեկտիվը , ինչպես նաև SLAPP-երի դեմ պայքարի վերաբերյալ առաջարկությունը: Դիրեկտիվը նախատեսում է նվազագույն միջոցներ, որոնք ԵՄ անդամ պետությունները պետք է ձեռնարկեն SLAPP-երի դեմ պայքարելու ուղղությամբ։ Հայաստանը ԵՄ անդամ պետություն չէ, սակայն 2017 թվականի նոյեմբերի 24-ին ստորագրել է Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագիրը (ՀԸԳՀ), որով ընդունել է հանձնառություն իր օրենսդրությունն աստիճանաբար Եվրոպական միության օրենսդրության համապատասխան մասերին մոտարկելու վերաբերյալ։

Եվրոպայի խորհրդի կողմից 2024 թվականի ապրիլին ընդունվեց առաջարկություն, որը նախատեսում է ավելի համապարփակ շրջանակ՝ SLAPP-երի կանխարգելման և վերացման համար: Թեև առաջարկությունն իրավաբանական պարտադիր ուժ չունի, այն արտացոլում է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (ՄԻԵԴ) իրավական պրակտիկան, որի համաձայն հանրային հետաքրքրություն ներկայացնող քննարկումները պահանջում են հատուկ պաշտպանություն: Առաջարկությունը նաև նախատեսում է, որ հանրային մասնակցության դեմ ուղղված բոլոր չարաշահող դատական գործընթացներում պետք է հասանելի լինեն վաղ փուլերում հայցերի մերժման մեխանիզմներ: Հայաստանը՝ որպես ԵԽ անդամ պետություն պարտավոր է հաշվի առնել այս Առաջարկությունը։

Սույն զեկույցի առաջին մասում ընդհանուր ամփոփել ենք հանրային մասնակցության դեմ ռազմավարական հայցերի բնութագրիչները, քննարկել այդ ռազմավարական հայցերին առնչվող հարցեր, այնուհետ անդրադարձել ենք հանրային մասնակցության դեմ ռազմավարական հայցերի միջազգային կարգավորումներին, վերլուծել Հայաստանում արձանագրված դեպքերը։ Զեկույցն ամփոփել ենք տարբեր գերատեսչություններին ուղղված առաջարկություններով։

]]> Քաղաքացիական հասարակության թիրախավորումը 2021 թվականի հունիսի 20-ի արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների ընթացքում https://hrhyerevan.org/2021/07/05/targeting-civil-society-during-the-snap-parliamentary-elections-2021/ Mon, 05 Jul 2021 09:55:56 +0000 https://hrhyerevan.org/2021/07/05/human-rights-house-yerevan-annual-report-2018-2/
Մարդու իրավունքների տուն Երևանը (ՄԻՏ Երևան), հավատարիմ իրավապաշտպաններին աջակցելու, պաշտպանելու և նրանց իրավունքներն առաջխաղացնելու իր առաքելությանը, մշտադիտարկել է ընտրությունների ընթացքում քաղաքացիական հասարակության թիրախավորման դեպքերը։ Մշտադիտարկումն իրականացվել է նախընտրական քարոզչության, դրան նախորդող ու հաջորդող ժամանակահատվածում։ Բացի այդ՝ վերլուծության են ենթարկվել ընտրություններին մասնակից կուսակցությունների (կուսակցությունների դաշինքների) նախընտրական ծրագրերը՝ մարդու իրավունքների ու հիմնարար ազատությունների, իրավահավասարության ու խտրականության վերաբերյալ դրանց մոտեցումները վերհանելու նպատակով։

Զեկույցը կարդալ այստեղ
]]> Ամերիկյան փաստաբանների ասոցիացիա․ Իրավունքի գերակայութնուն նախաձեռնություն — ՄԻԱՄ Արագ արձագանքման միջամտություն — Հայաստան https://hrhyerevan.org/2020/12/22/%d5%a1%d5%b4%d5%a5%d6%80%d5%ab%d5%af%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d6%83%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%a1%d5%a2%d5%a1%d5%b6%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%a1%d5%bd%d5%b8%d6%81%d5%ab%d5%a1%d6%81%d5%ab%d5%a1%e2%80%a4-%d5%ab/ Tue, 22 Dec 2020 08:18:09 +0000 https://hrhyerevan.org/?p=1283

Մարդու իրավունքների տուն Երևանը և անդամ կազմակերպությունները Ամերիկյան փաստաբանների ասոցիացիա․ Իրավունքի գերակայութնուն նախաձեռնության հեմ համագործակցությամբ իրականացնում է արագ արձագանքման ծրագիր՝ ապահովելու առավել արդյունավետ և թիրախային աջակցություն Հայաստանում COVID-19-ի ճգնաժամից տուժած կանանց և ԼԳԲՏԻ անձանց։

Ծրագրի նպատակներն են․

  • հզորացնել իրավապաշտպան կազմակերպությունների կարողությունները՝ COVID 19-ի հետևանքով խոցելի իրավիճակում հայտնված կանանց և ԼԳԲՏԻ անձանց առավել արդյունավետ աջակցություն տրամադրելու համար,
  • ցուցաբերել անհետաձգելի օգնություն խոցելի իրավիճակում հայտնված կանանց և ԼԳԲՏԻ անձանց՝ ապահովելով՝ ապաստարանի, սննդի, բժշկական, հոգեբանական և իրավաբանական ծառայությունների հասանելիությունը,
  • ապահովել խոցելի իրավիճակում հայտնված կանանց և ԼԳԲՏ անձանց առողջապահական ծառայությունների և COVID-19-ով պայմանավորված պետական աջակցության հասանելիությունը:

]]> H2H. Մարդու իրավունքների միջազգային դպրոց երիտասարդ ակտիվիստների համար https://hrhyerevan.org/2020/12/16/hr-school-for-young-activists-hy/ Wed, 16 Dec 2020 10:58:58 +0000 https://hrhyerevan.org/2020/12/16/h2h-kinohronics-2/

Հյուման Ռայթս Հաուս հիմնադրամը, Մարդու իրավունքների տուն Երևանի, Չերնիգովի, Մինսկի, Վորոնեժի, Թբիլիսիի և Բելգրադի Տների հետ համագործակցությամբ, իրականացնում է մարդու իրավունքների կրթական ծրագիր։

2020 թվականի հոկտեմբերի 12-ից դեկտեմբերի 25-ը, մոտ 60 ակտիվ երիտասարդներ Հայաստանից, Ուկրաինայից, Բելառուսից, Ռուսաստանից, Վրաստանից և Սերբիայից մասնակցում են ILIA Online հարթակում անցկացվող մարդու իրավունքների ինտենսիվ առցանց դասընթացին։ 

Միջազգային դպրոցի վերաբերյալ հավելյալ ինֆորմացիան հրապարակվում է էջում․ https://cutt.ly/0fCwaSN

Առավել մոտիվացված և ակտիվ մասնակիցները, ովքեր հաջողությամբ կավարտեն դպրոցի առցանց մասը, կկարողանան մասնակցել 2021 թվականին Ուկրաինայում կայանալիք դասընթացին  (միջազգային ճամփորդությունների համար բարենպաստ համաճարակաբանական իրավիճակի առկայության դեպքում)։ Դասընթացն ավարտելու համար մասնակիցները պետք է ներկա գտնվեն վեբինարներին, ակտիվ մասնակցեն քննարկումներին և յուրաքանչյուր փուլի ավարտին գիտելիքի ստուգման թեստ լրացնեն։

Ծրագիրն իրականացվում է Հյուման Ռայթս Հաուս հիմնադրամի աջակցությամբ։

]]> H2H. KinoHRonics https://hrhyerevan.org/2020/12/16/h2h-kinohronics-hy/ Wed, 16 Dec 2020 09:38:03 +0000 https://hrhyerevan.org/2020/12/16/h2h-%d5%b8%d6%82%d5%aa%d5%a5%d5%b2%d5%a1%d6%81%d5%b6%d5%a5%d5%ac%d5%b8%d5%be-%d5%ba%d5%a5%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d6%84%d5%b0%d5%af-%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%b0%d5%a1%d5%b4/

Ծրագրի շրջանակներում ընտրվում և առցանց ցուցադրվում են մարդու իրավունքների թեմայով ֆիլմեր՝ մի քանի Տների մասնակցությամբ (Երևան, Մինսկ, Բելգրադ, Չերնիգով, Վորոնեժ), որոնք Հյուման Ռայթս Հաուս ցանցի անդամ են։ Տներից շատերը արդեն իսկ կիրառել են կինոյի մեթոդը։

Ծրագիրն իրականացվում է Հյուման Ռայթս Հաուս հիմնադրամի աջակցությամբ։

]]> «COVID-19․ Քաղաքացիական հասարակության ճկունություն և կայունություն» ծրագիր https://hrhyerevan.org/2020/12/07/covid-19%e2%80%a4-%d6%84%d5%a1%d5%b2%d5%a1%d6%84%d5%a1%d6%81%d5%ab%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%b0%d5%a1%d5%bd%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%af%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%b3%d5%af%d5%b8%d6%82/ Mon, 07 Dec 2020 09:44:47 +0000 https://hrhyerevan.org/2020/12/07/h2h-%d5%b8%d6%82%d5%aa%d5%a5%d5%b2%d5%a1%d6%81%d5%b6%d5%a5%d5%ac%d5%b8%d5%be-%d5%ba%d5%a5%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d6%84%d5%b0%d5%af-%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%b0%d5%a1%d5%b4/

«COVID-19․ Քաղաքացիական հասարակության ճկունություն և կայունություն» ծրագիր 

Տարածաշրջանային ծրագիր է, որն իրականացվում է ԱՅՐԵՔՍ Եվրոպայի ու Մարդու իրավունքների տուն Երևանի կողմից՝ ԵՄ ֆինանսավորմամբ։ Ծրագրի նպատակն է աջակցել քաղաքացիական հասարակության կազմակերպություններին, անկախ ակտիվիստներին և անկախ լրատվամիջոցներին՝ շարունակելու իրենց գործունեությունը COVID-19-ի համաճարակի ընթացքում և դրանից հետո։ Ծրագրին մանրամասն կարող եք ծանոթանալ այստեղ։ 

]]> H2H. Ուժեղացնելով Պետություն-ՔՀԿ-ներ համագործացությունը՝ Մարդու իրավունքների խրոհդրի անդամակցության հիման վրա  https://hrhyerevan.org/2020/08/27/h2h-with-hrhz-arm/ Thu, 27 Aug 2020 10:59:55 +0000 https://hrhyerevan.org/?p=1221

Նշանակալից համագործակցության միջոց՝ ազգային մակարդակում մարդու իրավունքների հարցում փոփոխությունների համար:

Ծրագրի հիմնական նպատակն է, օգտագործելով ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների խորհդրին անդամակցությունը, նպաստել  Պետություն-ՔՀԿ բովանդակային համագործակցության համապարփակ մոդելի մշակամանը։ Ծրագրի մասնավոր նպատակներն են.

— աջակցել և զարգացնել ՔՀԿ-ների կարողությունները Խորվաթիայում, Վրաստանում, Ուկրաինայում և Հայաստանում, խթանել և ներգրավվել պետության հետ կառուցվածքային երկխոսության՝ սահմանելու պետության՝ ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների խորհդրին անդամակցության առաջնահերթությունները, դիտարկել և զեկույցներով հանդես գալ պետության կողմից թե՛ տեղական, թե՛ միջազգային խոսումների և ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների խորհդրին անդամակցությունից բխող պարտավորությունների կատարման վերաբերյալ, և
— աջակցել պետությունների ջանքերին՝ Մարդու իրավունքների խորհրդում իրենց ստանձնած պարտավորությունների ավելի լավ կատարման գործում, Մարդու իրավունքների խորհրդի առաջնահերությունների վերաբերյալ ավելի շատ և ռազմավարական համագործակցություն իրականացնել տեղական ՔՀԿ-ների հետ։

Ծրագիրն իրականացվում է Հյուման Ռայթս Հաուս հիմնադրամի աջակցությամբ։

 

]]> Աջակցություն Տանը 2020 https://hrhyerevan.org/2020/08/27/house-support-2020-arm/ Thu, 27 Aug 2020 09:01:44 +0000 https://hrhyerevan.org/?p=1195
2020 թվականը շատ կարևոր տարի է Մարդու իրավունքների տուն Երևանի համար, առավելապես այն պատճառով, որ այս տարի իրականացվելու են տարածքի վերանորոգման աշխատանքները։ Միևնույն ժամանակ, ՄԻՏ Երևանը կիրականացնի գործողություններ ուղղված՝ իրավապաշտպանների շարունակական հզորացմանը և առհասարակ մարդու իրավունքների առաջխաղացմանը։

Ծրագիրն իրականացվում եմ Հյուման Ռայթս Հաուս հիմնադրամի աջակցությամբ։ Հյուման Ռայթս Հաուս հիմնադրամը աջակցում է Տներին՝ տրամադրելով հիմնական ֆինանսավորում տարածքների և գործառնական ծախսերի համար, ինչպես նաև` ֆինանսավորելով համատեղ նախագծեր, որոնք իրականացվում են երկու կամ ավելի Տների և/կամ անդամ կազմակերպությունների կողմից:

]]> Մարդու իրավունքների տուն Երևան. Տարեկան զեկույց, 2019 https://hrhyerevan.org/2020/04/27/human-rights-house-yerevan%d6%89-annual-report-2019-hy/ Mon, 27 Apr 2020 05:16:34 +0000 https://hrhyerevan.org/2020/04/27/%d5%b4%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%b8%d6%82-%d5%ab%d6%80%d5%a1%d5%be%d5%b8%d6%82%d5%b6%d6%84%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%a5%d6%80%d6%87%d5%a1%d5%b6-%d5%b4%d5%ab%d5%bb%d5%a1%d5%b6/
Զեկույցում ներկայացված են 2019 թվականի նոյեմբերի 1-ի դրությամբ իրավապաշտպանների դեմ արձանագրված ոտնձգությունների դեպքերը։ Զեկույցը կազմվել է Մարդու իրավունքների տուն Երևանի կողմից իրականացված մշտադիտարկման արդյունքների, առանձին իրավապաշտպանների հետ անցկացված հարցազրույցների ու ոլորտային հասարակական կազմակերպությունների կողմից հրապարակված տվյալների հիման վրա։

Զեկույցը կազմվել է «Իրավապաշտպանների իրավունքները. իրավապաշտպան գործունեությունը պաշտպանելու ու հզորացնելու սկզբունքներն ու նորմերը» գրքույկում ամրագրված սկզբունքներին ու նորմերին hամապատասխան։ Զեկույցում անդրադարձ է կատարվել նշված 16 սկզբունքներից ու նորմերից 10-ին, որոնցով արձանագրվել են խախտումներ։

Զեկույցում իրավապաշտպանների դեմ ոտնձգությունների դեպքերը ներառված են հետև- յալ երկու հիմնական չափանիշների հաշվառմամբ ու համադրմամբ՝ (1) անձի կողմից իրականացված գործունեության հանրօգուտ բնույթը՝ ուղղված մարդու իրավունքների ու հիմնարար ազատությունների պաշտպանությանը, իրավունքի գերակայության ապահովմանն ու ժողովրդավարության հաստատմանը և (2) անձի կողմից իր գործունեության մեջ մարդու իրավունքներին ու հիմնարար ազատություններին հավատարիմ լինելը, մասնավորապես՝ բոլորի մարդու իրավունքների հարգումը, իրավահավասարության ճանաչումն ու խտրականության բացառումը։

Զեկույցում ներկայացվում են նշված սկզբունքներից ու նորմերից յուրաքանչյուրի հակիրճ բովանդակությունը, իրավապաշտպանների դեմ ոտնձգությունների դեպքերը, ինչպես նաև պետությանն ու հանրային գործունեություն իրականացնող այլ սուբյեկտներին արվող առաջարկությունները։ Առաջարկությունները ներկայացնելիս հաշվի է առնվել նաև վերը նշված գրքույկում ներկայացված միջազգային փորձը։ Մարդու իրավունքների տուն Երևանը հետամուտ է լինելու, որպեսզի սույն զեկույցում արված առաջարկությունները հաշվի առնըվեն մարդու իրավունքների ոլորտում քաղաքականությունների ու օրենքների մշակման ու դրանց հետագա կատարելագործման գործընթացներում։

Զեկույցը կարդալ այստեղ
]]>