home_slider_hy — Human Rights House Yerevan https://hrhyerevan.org Wed, 01 Apr 2026 11:06:48 +0000 hy-AM hourly 1 https://hrhyerevan.org/wp-content/uploads/2019/11/cropped-47064318_1896850170350130_2889032824218714112_n-32x32.png home_slider_hy — Human Rights House Yerevan https://hrhyerevan.org 32 32 Իրավապաշտպանների վիճակը Հայաստանում․ տարեկան զեկույց, 2025 թ․ https://hrhyerevan.org/2026/04/01/hrd2025report/ Wed, 01 Apr 2026 11:05:43 +0000 https://hrhyerevan.org/?p=1960
Բեռնել զեկույցը

Զեկույցը ներկայացնում է Հայաստանում մարդու իրավունքների պաշտպանների նկատմամբ արձանագրված խախտումների և սահմանափակումների դեպքերը՝ 2025 թվականի հունվարի 1-ից դեկտեմբերի 31-ն ընկած ժամանակահատվածում։ Այն հիմնված է Մարդու իրավունքների տուն Երևանի կողմից իրականացված համակարգված մշտադիտարկման արդյունքների, ինչպես նաև ոլորտային հասարակական կազմակերպություններից, միջազգային մարդու իրավունքների մեխանիզմներից և կազմակերպություններից ստացված ստուգված տվյալների, բաց աղբյուրների տեղեկատվության և մեդիա հրապարակումների վրա։

Մշտադիտարկումը կենտրոնանում է մարդու իրավունքների պաշտպանների անվտանգության, պաշտպանվածության և գործունեության միջավայրի վրա ազդող օրինաչափությունների, միտումների և հիմնական զարգացումների բացահայտման վրա։ Ուղղակի խախտումներից զատ, զեկույցը անդրադառնում է նաև ավելի լայն կառուցվածքային մարտահրավերներին, ներառյալ՝ քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների նկատմամբ ֆինանսական ճնշումները, իրավապաշտպանների դեմ ուղղված ատելության խոսքի և ապատեղեկատվության աճող դրսևորումները, ինչպես նաև լրագրողների և մարդու իրավունքների պաշտպանների դեմ հանրային մասնակցության դեմ ռազմավարական դատական հայցերի (SLAPP) աճող կիրառումը։

Փաստագրելով առանձին դեպքեր և դրանք դիտարկելով ավելի լայն քաղաքական, իրավական և սոցիալական զարգացումների համատեքստում՝ զեկույցը նպատակ ունի ներկայացնել 2025 թվականին Հայաստանում մարդու իրավունքների պաշտպանների իրավիճակի համապարփակ պատկերը, բարձրացնել առկա ռիսկերի վերաբերյալ իրազեկվածությունը և նպաստել փաստահեն շահապաշտպան գործունեությանը՝ ինչպես ազգային, այնպես էլ միջազգային մակարդակներում։

]]> Հանրային մասնակցության դեմ ռազմավարական հայցերը Հայաստանում https://hrhyerevan.org/2025/01/22/slapp2025/ Wed, 22 Jan 2025 12:48:25 +0000 https://hrhyerevan.org/?p=1667
Զեկույցը կարդալ այստեղ

Հայաստանում հանրային մասնակցության դեմ ռազմավարական հայցերը (այսուհետ նաև՝ SLAPP-եր) տարեցտարի ավելանում են։ 2023-2024 թթ. փաստաթղթավորվել է առնվազն 33 հայց՝ բնապահպան ակտիվիստների, իրավապաշտպանների և լրագրողների դեմ։ Այս հայցերը ներկայացվում են պաշտոնատար անձանց կամ խոշոր ընկերությունների կողմից՝ թիրախավորելով հանրային մասնակցության գործողությունները։ Դրանք նպատակ ունեն լռեցնելու հանրային կարևորություն ունեցող հարցեր ու խնդիրներ բարձրաձայնող անձանց։ Սովորաբար նման հայցերը ներկայացվում են պատվին, արժանապատվությանը կամ գործարար համբավին պատճառված վնասի համար՝ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 1087.1-րդ հոդվածի հիման վրա։ Հայցվորները հատկապես մեծ ու անհամաչափ պահանջներ են ներկայացում, կիրառում են դատավարական հնարքներ՝ դատական ընթացակարգերը երկարաձգելու ու ավելի ծախսատար դարձնելու նպատակով։ Դատական գործընթացներն օգտագործվում են քննադատության դեմ, ավելի լայն արշավի մաս են կազմում և նպատակ ունեն ահաբեկել, հետապնդել կամ վախեցնել պատասխանողներին։

2024 թ․-ին հանրային մասնակցության դեմ հայցերի խնդրի միջազգային կարգավորումներում տեղի են ունեցել մի շարք կարևոր զարգացումներ։ Մասնավորապես, 2024 թվականի ապրիլին ԵՄ-ն ընդունեց հակա-SLAPP-երի վերաբերյալ դիրեկտիվը , ինչպես նաև SLAPP-երի դեմ պայքարի վերաբերյալ առաջարկությունը: Դիրեկտիվը նախատեսում է նվազագույն միջոցներ, որոնք ԵՄ անդամ պետությունները պետք է ձեռնարկեն SLAPP-երի դեմ պայքարելու ուղղությամբ։ Հայաստանը ԵՄ անդամ պետություն չէ, սակայն 2017 թվականի նոյեմբերի 24-ին ստորագրել է Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագիրը (ՀԸԳՀ), որով ընդունել է հանձնառություն իր օրենսդրությունն աստիճանաբար Եվրոպական միության օրենսդրության համապատասխան մասերին մոտարկելու վերաբերյալ։

Եվրոպայի խորհրդի կողմից 2024 թվականի ապրիլին ընդունվեց առաջարկություն, որը նախատեսում է ավելի համապարփակ շրջանակ՝ SLAPP-երի կանխարգելման և վերացման համար: Թեև առաջարկությունն իրավաբանական պարտադիր ուժ չունի, այն արտացոլում է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (ՄԻԵԴ) իրավական պրակտիկան, որի համաձայն հանրային հետաքրքրություն ներկայացնող քննարկումները պահանջում են հատուկ պաշտպանություն: Առաջարկությունը նաև նախատեսում է, որ հանրային մասնակցության դեմ ուղղված բոլոր չարաշահող դատական գործընթացներում պետք է հասանելի լինեն վաղ փուլերում հայցերի մերժման մեխանիզմներ: Հայաստանը՝ որպես ԵԽ անդամ պետություն պարտավոր է հաշվի առնել այս Առաջարկությունը։

Սույն զեկույցի առաջին մասում ընդհանուր ամփոփել ենք հանրային մասնակցության դեմ ռազմավարական հայցերի բնութագրիչները, քննարկել այդ ռազմավարական հայցերին առնչվող հարցեր, այնուհետ անդրադարձել ենք հանրային մասնակցության դեմ ռազմավարական հայցերի միջազգային կարգավորումներին, վերլուծել Հայաստանում արձանագրված դեպքերը։ Զեկույցն ամփոփել ենք տարբեր գերատեսչություններին ուղղված առաջարկություններով։

]]> Քաղաքացիական հասարակության թիրախավորումը 2021 թվականի հունիսի 20-ի արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների ընթացքում https://hrhyerevan.org/2021/07/05/targeting-civil-society-during-the-snap-parliamentary-elections-2021/ Mon, 05 Jul 2021 09:55:56 +0000 https://hrhyerevan.org/2021/07/05/human-rights-house-yerevan-annual-report-2018-2/
Մարդու իրավունքների տուն Երևանը (ՄԻՏ Երևան), հավատարիմ իրավապաշտպաններին աջակցելու, պաշտպանելու և նրանց իրավունքներն առաջխաղացնելու իր առաքելությանը, մշտադիտարկել է ընտրությունների ընթացքում քաղաքացիական հասարակության թիրախավորման դեպքերը։ Մշտադիտարկումն իրականացվել է նախընտրական քարոզչության, դրան նախորդող ու հաջորդող ժամանակահատվածում։ Բացի այդ՝ վերլուծության են ենթարկվել ընտրություններին մասնակից կուսակցությունների (կուսակցությունների դաշինքների) նախընտրական ծրագրերը՝ մարդու իրավունքների ու հիմնարար ազատությունների, իրավահավասարության ու խտրականության վերաբերյալ դրանց մոտեցումները վերհանելու նպատակով։

Զեկույցը կարդալ այստեղ
]]>